ΝΙΚΗΤΑΣ ΜΠΟΛΚΑΣ 2Το φαινόμενο της μετανάστευσης είναι τόσο παλαιό, όσο και η ιστορία της ανθρωπότητας. Μετανάστες υπήρχαν ανέκαθεν. Υπάρχουν στις μέρες μας και θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Πρόκειται για ένα πρόβλημα τεράστιο, με μεγάλο βαθμό πολυπλοκότητας, το οποίο αποτελεί σαφώς αντικείμενο κοινωνιολογικής έρευνας, αλλά και ιστορικής μελέτης – η οικονομική και κοινωνική ιστορία γράφεται από τους μετανάστες – για το μέλλον των εμπλεκομένων σε αυτή την προβληματική χωρών. Η μετακίνηση, λοιπόν, ανθρώπων, από τόπο σε τόπο, προκαλούσε και εξακολουθεί πάντοτε να προκαλεί προβλήματα, καθώς αποτελεί ένα φαινόμενο κοινωνικό με ιδιαιτερότητες, που εκδηλώνεται διαχρονικά και σε παγκόσμια κλίμακα.

Γράφει ο Νικήτας Χ. Μπόλκας

Δικηγόρος Παρ’ Εφέταις

Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αιγαίου

nikitasbolkas@yahoo.gr

 

Τα αίτια της μετανάστευσης είναι πολύμορφα. Οι άνθρωποι μεταναστεύουν για πληθώρα λόγων, εκ των οποίων συνηθέστερος είναι η αποφυγή πιεστικών παραγόντων της ζωής και η αναζήτηση κοινωνικής ανεξαρτησίας και καλύτερων συνθηκών διαβίωσης. Έρευνες μαρτυρούν πως μεταναστεύουν για λόγους κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς, ακόμη και για λόγους πολιτιστικούς.

Η αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα ανεργίας, η αναζήτηση οικονομικής ισορροπίας στα συστήματα κοινωνικής προστασίας, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις στις χώρες υποδοχής, καθιστούν τη μετανάστευση ως μια από τις σημαντικότερες κοινωνικο-οικονομικές προκλήσεις.

Τα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων ετών, σε αντίθεση με τα αυτά των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, χαρακτηρίζονται:

1) από τη διεύρυνση του φαινομένου της οικογενειακής συνένωσης,

2)  μεγάλο αριθμό παράνομων μεταναστών, και

3) από το σημαντικό αριθμό προσφύγων και ατόμων, που ζητούν πολιτικό άσυλο.

Η σταδιακή μετατροπή όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε χώρες υποδοχής μεταναστών, καθιστά τη μεταναστευτική εισροή ως ένα κοινό χαρακτηριστικό των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τον στόχο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, καθιστά, πλέον, επιτακτική την ανάγκη χάραξης μιας κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.

            Η μετανάστευση δεν είναι απλά ένα φαινόμενο, αλλά μια διαδικασία, της οποίας η κατανόηση απαιτεί διαρκή ερευνητική ανάλυση και βελτίωση των εργαλείων στατιστικής παρατήρησης, ανάλυσης και χάραξης των αναγκαίων πολιτικών. Η ένταση των μεταναστευτικών ρευμάτων και οι πολύπλευρες πτυχές της μετανάστευσης, απαιτούν την περαιτέρω διερεύνηση των παραγόντων, που την προσδιορίζουν, καθώς και των κοινωνικο-οικονομικών επιπτώσεων. Ειδικότερα, για τις χώρες με σχετικά πρόσφατη εμπειρία ως εστίες υποδοχής μεταναστών, η ερευνητική ανάλυση μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη μιας εικόνας σχετικά με τη μετανάστευση, η οποία θα είναι απαλλαγμένη από ιδεολογικές απόψεις, φοβίες και κρίσεις. Στην κατεύθυνση αυτή αναμφίβολα θα συνεισφέρει η βελτίωση των εργαλείων μέτρησης της μετανάστευσης, η αξιολόγηση των υφιστάμενων πολιτικών και η ανάδειξη χρήσιμων συμπερασμάτων, που έχουν καταγραφεί στις χώρες με μακρόχρονη εμπειρία ως χώρες υποδοχής μεταναστών.

Το ερώτημα, που εύλογα τίθεται εδώ, λαμβάνοντας υπόψη τις αναλύσεις μας, είναι εάν υπάρχει ένα ή περισσότερα μοντέλα ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Και εάν υπάρχει, ποιες μεταναστευτικές πολιτικές έχουν αποδειχτεί περισσότερο πετυχημένες; Αυτές μιας ημιτελούς ενσωμάτωσης ή ένταξης (πχ. η περίπτωση της Γαλλίας) ή αυτές μιας κατηγοριοποιημένης συμμετοχής στην αγορά εργασίας με τον τίτλο του ξένου (πχ. η περίπτωση της Γερμανίας); Αυτές με τις περισσότερες πολιτικές και ιδεολογικές ελευθερίες ή αυτές με τις περισσότερες κοινωνικές παροχές;

Leave a Reply

Your email address will not be published.