Η εγκληματικότητα μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών κάνει την εμφάνιση της ως ένα νέο ποινικό φαινόμενο στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Γρήγορα συνειδητοποιείται από τους νομικούς κύκλους ότι οι υπάρχοντες νομικοί κανόνες δεν είναι δυνατό να καλύψουν εννοιολογικά τις νέες αυτές μορφές εγκληματικής συμπεριφοράς, διότι παρουσιάζουν τόσο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν με τους ήδη θεσπισμένους κανόνες δικαίου.

ΜΠΟΛΚΑΣ

Γράφει ο Νικήτας Χ. Μπόλκας

Δικηγόρος Ρόδου

Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αιγαίου


Πρωταρχικό χαρακτηριστικό της εγκληματικότητας στο διαδίκτυο που αναδεικνύει τη διαφορετικότητά της σε σχέση με άλλες μορφές εγκληματικότητας είναι η έλλειψη φυσικής επαφής του δράστη με το αντικείμενο του εγκλήματος και η έλλειψη βίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι συνέπειες της δε σχετίζονται σε ορισμένες περιπτώσεις με βίαιες συμπεριφορές. Ο δράστης του διαδικτύου δεν εισβάλλει στην κατοικία του θύματος, προκειμένου να αποσπάσει από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή του τελευταίου αποθηκευμένα αρχεία, αλλά αποκτά πρόσβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα του θύματος «σπάζοντας» τους κωδικούς πρόσβασης. Αντίστοιχα δεν προκαλεί ζημιά σε δεδομένα η στη λειτουργία του υπολογιστή του θύματος με φυσικό τρόπο – π.χ. αφαιρώντας τον σκληρό δίσκο – απλά στέλνει ένα ιό που το ίδιο το θύμα ανυποψίαστο ενεργοποιεί. Τέλος, το βασικότερο και μείζονος σημασίας χαρακτηριστικό της εγκληματικής συμπεριφοράς στο διαδίκτυο είναι η διεθνής φύση της.

Μορφές εγκληματικότητας στο διαδίκτυο:

1). Παιδική πορνογραφία: Η παιδική πορνογραφία αφορά την διακίνηση και εμπορία υλικού παιδικής πορνογραφίας (έρχεται τρίτη παγκοσμίως σε οικονομικό τζίρο με ετήσια κέρδη που ξεπερνούν τα 3 δις. Ευρώ). Υπάρχουν ιστοσελίδες όπου παιδόφιλοι συναντιούνται on-line και κακοποιούν παιδιά σε δημόσια θέα μέσω κάμερας web. Η θέαση γίνεται σε πραγματικό χρόνο από διάφορα μέρη του κόσμου κατόπιν συνεννόησης και πληρωμής, η οποία πραγματοποιείται με διάφορους τρόπους ταχυμεταφοράς χρημάτων. Στην παιδική πορνογραφία επίσης εντάσσονται οι αποπλανήσεις ανήλικων μέσω Διαδικτύου, μέσω των γνωστών σε όλους δωματίων επικοινωνίας (chat rooms). Το grooming είναι η διαδικασία κατά την οποία κάποιοι προσποιούμενοι ότι είναι έφηβοι χρησιμοποιούν τα chat rooms για να προσελκύσουν παιδιά με σκοπό να τα εκμεταλλευθούν. Τα chat rooms φιλοξενούνται στο Διαδίκτυο και σε αυτά μπορεί να έχει πρόσβαση οποιοσδήποτε από οποιοδήποτε σημείο στον κόσμο. Συχνά, θεωρούνται από τα παιδιά ασφαλείς τόποι συνομιλίας στο Διαδίκτυο, τόσο εξαιτίας της δημόσιας φύσης της συζήτησης αλλά και της λανθασμένης εκτίμησης των παιδιών ότι διατηρείται η ανωνυμία τους.        Για αυτό ο ποινικός μας νομοθέτης με τον NOMO ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 4267/12-062014 επιβάλλει αυστηρές ποινές για την παιδική πορνογραφία στο διαδίκτυο

NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 4267/12-062014

Καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας και άλλες διατάξεις.

«Άρθρο 348Γ Πορνογραφικές παραστάσεις ανηλίκων

  1. Όποιος εξωθεί ή παρασύρει ανήλικο προκειμένου να συμμετάσχει σε πορνογραφικές παραστάσεις ή διοργανώνει αυτές, τιμωρείται ως εξής: α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα έτη, με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών, β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα αλλά όχι τα δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών, γ) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα και μέχρι τα δεκαπέντε έτη, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και δ) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δεκαπέντε έτη, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους. Όποιος εν γνώσει, έχοντας καταβάλλει σχετικό αντίτιμο, παρακολουθεί πορνογραφική παράσταση στην οποία συμμετέχουν ανήλικοι τιμωρείται στις περιπτώσεις α ́ και β ́ του προηγούμενου εδαφίου με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και στις περιπτώσεις γ ́ και δ ́με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.
  2. Εφόσον οι πράξεις της προηγούμενης παραγράφου τελέστηκαν με τη χρήση εξαναγκασμού ή βίας ή απειλής, προκειμένου να συμμετάσχει ανήλικος σε πορνογραφικές παραστάσεις ή με σκοπό την επιδίωξη οικονομικού οφέλους από αυτές, επιβάλλεται: α) στην περίπτωση α ́ της προηγούμενης παραγράφου κάθειρξη τουλάχιστον δεκαπέντε ετών, β) στην περίπτωση β ́ κάθειρξη μέχρι δεκαπέντε ετών, γ) στην περίπτωση γ ́ κάθειρξη μέχρι δέκα ετών και δ) στην περίπτωση δ ́κάθειρξη μέχρι οκτώ ετών.
  3. Πορνογραφική παράσταση, κατά την έννοια των προηγουμένων παραγράφων, συνιστά η οργανωμένη απευθείας έκθεση, που προορίζεται για θέαση ή ακρόαση, μεταξύ άλλων και με χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών: α) ανηλίκου που επιδίδεται σε πραγματική ή εικονική πράξη γενετήσιου χαρακτήρα ή β) των γεννητικών οργάνων ή του σώματος εν γένει του ανηλίκου κατά τρόπο που προδήλως προκαλεί γενετήσια διέγερση.»

2). Εγκλήματα ηθών. Το εμπόριο λευκής σαρκός και διάφορα άλλα είδη εμπορίου, χρησιμοποιούν πλέον τους πιο ασφαλείς δρόμους του διαδικτύου. Εκρηκτικές διαστάσεις παίρνει η διακίνηση ανθρώπων με σκοπό την αγορά και πώληση τους για διάφορους λόγους. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η επιλογή προσώπων μέσω διαδικτύου για συνοδείες και ερωτικές συνευρέσεις σε όποιον προορισμό επιθυμεί ο πελάτης. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί με όλη του την άνεση να κλείσει ηλεκτρονικά το ραντεβού, πληρώνοντας άμεσα με την πιστωτική του κάρτα.

3). Κακόβουλοι χρήστες (hackers): Οι hackers χρησιμοποιώντας τις δεξιότητες τους και άλλες εξειδικευμένες τεχνικές, υποκλέπτουν κωδικούς, παραποιούν δεδομένα, πραγματοποιούν ψηφιακούς βανδαλισμούς, αντιγράφουν παρανόμως στοιχεία και εισβάλλουν σε υπολογιστικά συστήματα, προσβλέποντας σε οικονομικά οφέλη. Υπάρχουν δύο είδη hackers: Στην πρώτη κατηγορία είναι συνήθως άτομα νεαρής ηλικίας (15-30), που βρίσκουν έτοιμα προγράμματα και τα χρησιμοποιούν για να βρουν “τρύπιους” υπολογιστές στο δίκτυο. Το κίνητρο τους είναι η περιέργεια. Η άμυνα απέναντι σε αυτά τα άτομα είναι να έχετε σωστά ρυθμισμένο το λειτουργικό σας σύστημα και όλες τις τελευταίες ενημερώσεις.

Στην δεύτερη κατηγορία βρίσκονται οι επαγγελματίες, που ασχολούνται επαγγελματικά με την ασφάλεια υπολογιστών με σκοπό κάποιο σοβαρό κέρδος. Αυτοί έχουν προχωρημένες γνώσεις των διαφόρων συστημάτων και προγραμμάτων και τις χρησιμοποιούν για να μπουν σε υπολογιστές με πολύ συγκεκριμένα κίνητρα. Αν ασχοληθούν με έναν κοινό υπολογιστή, θα είναι για να τον χρησιμοποιήσουν ως τεχνική υποστήριξη (γρήγορη και σταθερή πρόσβαση στο δίκτυο, μεγάλο σκληρό δίσκο, καλό επεξεργαστή) σε μια μεγαλύτερη επίθεση προς τον πραγματικό στόχο. Αν ο υπολογιστής είναι καλά ρυθμισμένος στα βασικά σημεία στον τομέα ασφάλεια (patches,firewall), τότε θα αναζητήσουν άλλο πιο ευάλωτο υπολογιστή.

 4). Διακίνηση λογισμικού: είναι η κλοπή προγραμμάτων λογισμικού με την παράνομη αντιγραφή ή πλαστογράφηση γνήσιων προϊόντων και την διανομή πλαστών και παράνομα αντιγραμμένων προϊόντων, τα όποια προστατεύονται από νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων. Με απλά λόγια, πειρατεία μπορεί να χαρακτηριστεί τόσο η μη συστηματική αντιγραφή προϊόντων χωρίς νόμιμη άδεια χρήσης από ιδιώτες ή επιχειρήσεις, όσο και διανομή ή μεταπώληση προϊόντων λογισμικού χωρίς την νόμιμη άδεια χρήσης. Η αντιγραφή χωρίς άδεια χρήσης από ιδιώτες ή εταιρίες, ο δανεισμός προϊόντων λογισμικού μεταξύ φίλων και συνεργατών και η πώληση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή στο σκληρό δίσκο του οποίου είναι φορτωμένα παράνομα αντίγραφα λογισμικού αποτελούν παράνομη διακίνηση λογισμικού. Πολλές φορές πωλητές υπολογιστών για να κάνουν την αγορά ενός υπολογιστή πιο δελεαστική προσφέρουν προγράμματα χωρίς τις αντίστοιχες άδειες. Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και έλεγχος των αδειών, όταν αγοράζει κανείς υπολογιστή με εγκατεστημένα προγράμματα.

 5). Διακίνηση ναρκωτικών και άλλων παράνομων ουσιών: Οι διακινητές ναρκωτικών εκμεταλλεύονται την τεχνολογία και την απήχηση, που έχει στις νεαρές ηλικίες, εισέρχονται σε δημοφιλείς νεανικές ιστοσελίδες και βρίσκουν τα επόμενα θύματα τους. Όταν αναζητούν άτομα για διάθεση ναρκωτικών ουσιών, θα μπουν σε συγκεκριμένα κανάλια, ενώ όταν θέλουν να πουλήσουν αυτές τις ουσίες, θα επιλέξουν τη μαζικότητα των εικονικών δωματίων επικοινωνίας.

 6). Παραβίαση προσωπικών δεδομένων: Παραβίαση και εκμετάλλευση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών του διαδικτύου με μοναδικό σκοπό την συκοφαντία, τον ευτελισμό, τον παράνομο εξαναγκασμό και την ψυχική εξόντωση τους.

7). Διαδικτυακός εκφοβισμός (cyberbullying): Αφορά τον εκφοβισμό, την ταπείνωση, την παρενόχληση και την εκτόξευση απειλών κατά ατόμων νεαρής ηλικίας, που δέχονται αυτή τη μορφή ψυχικής βίας μέσω διαδικτύου, κινητών τηλεφώνων, συνήθως από συνομηλίκους τους. Πραγματοποιείται μέσω της χρήσης των ψηφιακών συσκευών επικοινωνίας, όπως είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, τα κινητά τηλέφωνα κ.ά. κι η οποία επαναλαμβάνεται ανά τακτά ή άτακτα χρονικά διαστήματα. Ο στόχος της μη αποδεκτής κοινωνικά, αυτής συμπεριφοράς είναι ο επιτιθέμενος να προκαλέσει ζημία ή να βλάψει το θύμα του. Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για τον Εκφοβισμό μέσω του Διαδικτύου είναι το τηλέφωνο (σταθερό και κινητό κι όλες οι εφαρμογές επικοινωνίας), το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email), τα γραπτά μηνύματα (text messaging), οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης (social networking sites), οι χώροι συζητήσεως στο διαδίκτυο (chat rooms), τα blogs, τα web sites, οι webpages, τα διαδικτυακά παιχνίδια (internet gaming) κ.ά.

Συνήθως περιλαμβάνει: α) αποστολή κειμένων, e-mail, ή άμεσων μηνυμάτων με κακόβουλο ή/και προσβλητικό, για το όνομα ή/και την ταυτότητα του λήπτη, περιεχόμενο β) ανάρτηση προσβλητικών για το θύμα φωτογραφιών, μαγνητοσκοπημένου (βίντεο) ή άλλου υλικού σε ιστοσελίδες, δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης, blogs, chat rooms, κ.ά., όπου μέρος του πληθυσμού έχει πρόσβαση, γ) διαδικτυακή παρακολούθηση των αναρτήσεων του θύματος με σύγχρονη ή ασύγχρονη ανάρτηση εχθρικών σχολίων ή μηνυμάτων, δ) ανακοίνωση, διανομή ή/και αποστολή σε τρίτους προσωπικών ή εμπιστευτικών μηνυμάτων, βίντεο ή φωτογραφιών, ε) αποκλεισμό του χρήστη από το διαδίκτυο, στ)  επαναλαμβανόμενη αποστολή ηλεκτρονικών ή τηλεφωνικών μηνυμάτων, ζ)  δημιουργία ψεύτικων διαδικτυακών προφίλ στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης με σκοπό την προσβολή του ονόματος ή/και της προσωπικότητας του θύματος, η) παραβίαση (είσοδος) στους προσωπικούς διαδικτυακούς λογαριασμούς του θύματος (διαδικτυακή παρακολούθηση), θ) γνωστοποίηση προσωπικών πληροφοριών ή προσωπικών δεδομένων σε πολλαπλούς παραλήπτες, ι) υπό προϋποθέσεις λήψη μηνυμάτων από διαφορετικούς παραλήπτες, χωρίς το θύμα να έχει δώσει τη συγκατάθεσή του ή να έχει ο ίδιος δώσει την ηλεκτρονική του διεύθυνση (το τελευταίο έχει σκοπό την πώληση, με αθέμιτο τρόπο), ια) σπρωξίματα (poke) στο Facebook, ιβ) ηλεκτρονική κλοπή και πρόκληση ζημίας στην προσωπική περιουσία του θύματος και ιγ) εκβιαστικά τηλεφωνήματα, ή τηλεφωνήματα χωρίς συνομιλία σε ακατάλληλες ώρες, ή/και κλήσεις χωρίς απάντηση.

Σημαντικές αλλαγές επιφέρει ο πρόσφατος νόμος 4322/2015 (ΦΕΚ Α’ 42/27-04-2015) στον Ποινικό Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα το άρθρο 312 του Ποινικού Κώδικα και ο τίτλος του αντικαθίστανται, ποινικοποιώντας το bullying στην ελληνική νομοθεσία, ως εξής: “Πρόκληση βλάβης με συνεχή σκληρή συμπεριφορά”.

  1. Αν δεν συντρέχει περίπτωση βαρύτερης αξιόποινης πράξης, τιμωρείται με φυλάκιση, όποιος με συνεχή σκληρή συμπεριφορά προξενεί σε τρίτον σωματική κάκωση ή άλλη βλάβη της σωματικής ή ψυχικής υγείας. Αν η πράξη τελείται μεταξύ ανηλίκων δεν τιμωρείται εκτός αν η μεταξύ τους διαφορά ηλικίας είναι μεγαλύτερη από τρία (3) έτη, οπότε επιβάλλονται μόνο αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα.
  2. Αν το θύμα δεν συμπλήρωσε ακόμη το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του ή δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του και ο δράστης το έχει στην επιμέλεια ή στην προστασία του ή ανήκει στο σπίτι του δράστη ή έχει μαζί του σχέση εργασίας ή υπηρεσίας ή το έχει αφήσει στην εξουσία του ο υπόχρεος για την επιμέλειά του ή του το έχουν εμπιστευθεί για ανατροφή, διδασκαλία, επίβλεψη ή φύλαξη έστω προσωρινή, αν δεν συντρέχει περίπτωση βαρύτερης αξιόποινης πράξης, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος με συστηματική παραμέληση των υποχρεώσεων του προς τα προαναφερόμενα πρόσωπα γίνεται υπαίτιος να πάθουν σωματική κάκωση ή βλάβη της σωματικής ή ψυχικής τους υγείας.»

Παρόλα αυτά δεν σημαίνει ότι δαιμονοποιούμε το διαδίκτυο και ότι πρέπει να σταματήσουμε να το χρησιμοποιούμε. Όσο ακολουθούμε τους κανόνες ασφαλούς πλοήγησης και ενημερωνόμαστε για τυχών νέες απειλές, μπορούμε να αισθανόμαστε ασφαλείς.

Leave a Reply

Your email address will not be published.