Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες καταγωγής των μεταναστών είναι η κινητήριος δύναμη, που τροφοδοτεί το κύμα μετανάστευσης δια θαλάσσης στη Μεσόγειο με προορισμό την Ευρώπη. Οι ηγέτες της ΕΕ, πρέπει να θέσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής αντίδρασης στο φαινόμενο.

ΝΙΚΗΤΑΣ ΜΠΟΛΚΑΣ 2

Γράφει ο Νικήτας Χ. Μπόλκας

Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αιγαίου – Δικηγόρος

Οι προτεραιότητες της ΕΕ θα έπρεπε να είναι να σώζει ζωές και να αυξήσει τις ασφαλείς οδούς προς την Ευρώπη, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι κάθε συνεργασία με τις χώρες καταγωγής και τις χώρες διέλευσης, τηρεί τα διεθνή πρότυπα όσον αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα. Περισσότεροι από 100.000 μετανάστες και αιτούντες άσυλο έχουν διασχίσει τη Μεσόγειο από τις αρχές του 2016.

Σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, την UNHCR (Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες), ποσοστό μεγαλύτερο από το 60% των ανθρώπων που επιχειρούν αυτή τη διέλευση προέρχονται από τη Συρία, τη Σομαλία και το Αφγανιστάν, χώρες που μαστίζονται από τον πόλεμο και τη γενικευμένη πολιτική βία, ή από την Ερυθραία, όπου κυριαρχεί η έντονη καταστολή, που ασκείται από την κυβέρνηση. Αιτούντες άσυλο, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, από τις τέσσερις αυτές χώρες που κατέφθασαν στην Ιταλία και την Ελλάδα τον Μάιο περιέγραψαν τις αδιάκριτες εχθροπραξίες, τις απειλές από ομάδες ανταρτών όπως οι Ταλιμπάν, η Αλ-Σαμπάμπ, και το Ισλαμικό Κράτος, την αναγκαστική συγκέντρωση και στρατολόγηση ανθρώπων από ένοπλες ομάδες, τις επιθέσεις σε σχολεία και άλλες παραβιάσεις που τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν τις χώρες τους.

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, έχει χαρακτηρίσει τη Μεσόγειο ως την πλέον θανατηφόρο μεταναστευτική οδό στον κόσμο. Η ΕΕ έλαβε πρόσφατα ορισμένα θετικά μέτρα για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών στη Μεσόγειο, αλλά εξακολουθεί να επικεντρώνεται πρωτίστως στους τρόπους περιορισμού των αφίξεων μεταναστών στις ευρωπαϊκές ακτές. Ωστόσο, οι σοβαρές καταστάσεις ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα από τις οποίες προσπαθούν να ξεφύγουν οι άνθρωποι αυτοί, καταδεικνύουν γιατί οι προτεραιότητες της ΕΕ πρέπει να αλλάξουν.

Η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει ισχυρές επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης για όσο χρόνο χρειαστεί. Πρέπει να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ατόμων που επανεγκαθίστανται στην ΕΕ στο πλαίσιο προγραμμάτων της UNHCR σε σύγκριση με τον αριθμό των 20.000, που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει να προσυπογράψουν και να εφαρμόσουν πλήρως την πρόταση της Επιτροπής για μετεγκατάσταση 40.000 αιτούντων άσυλο εντός της ΕΕ, προκειμένου η ευθύνη για τους αιτούντες άσυλο να κατανεμηθεί με πιο δίκαιο τρόπο σε ολόκληρη την ΕΕ.

Ο σεβασμός της ΕΕ για το διεθνές δίκαιο και τους κανόνες περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρέπει να διαπνέει και να διαμορφώνει τις τρέχουσες και μελλοντικές διαβουλεύσεις σχετικά με τις πολιτικές για τη μετανάστευση και το άσυλο, καθώς και την προσέγγιση της ΕΕ για τη μετανάστευση διά θαλάσσης στη Μεσόγειο. Το δικαίωμα στη ζωή και η προστασία από την επαναπροώθηση –την επιστροφή στις διώξεις, στα βασανιστήρια ή στην κακομεταχείριση– αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους του διεθνούς οικοδομήματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Πέραν των δικαιωμάτων αυτών, η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εγγυάται επιπλέον τα δικαιώματα στην ελευθερία και την ασφάλεια, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή. Το δικαίωμα κάθε προσώπου να εγκαταλείπει οποιαδήποτε χώρα, ακόμα και τη δική του, όπως κατοχυρώνεται στην Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα, είναι καίριο για την εξασφάλιση του δικαιώματος υποβολής αιτήματος ασύλου. Το δικαίωμα αυτό διασφαλίζεται, επίσης, στον δεσμευτικό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Κάθε χρόνο, χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη. Μερικούς τους σπρώχνει η ανάγκη να ξεφύγουν από τη βασανιστική φτώχεια. Άλλοι αναζητούν καταφύγιο από τη βία και τους διωγμούς. Το ταξίδι τους είναι γεμάτο κινδύνους. Τουλάχιστον 23.000 άνθρωποι υπολογίζεται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους από το 2000 και μετά προσπαθώντας να φτάσουν στην Ευρώπη.

Και όσοι κατορθώνουν να φτάσουν στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) διαπιστώνουν ότι η ασφάλεια παραμένει απρόσιτη γι’ αυτούς. Η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της έχουν κατασκευάσει ένα όλο και πιο αδιαπέραστο φρούριο για να κρατήσουν έξω τους παράτυπους μετανάστες –ανεξάρτητα από τα κίνητρά τους, ανεξάρτητα από τις απεγνωσμένες ενέργειες που πολλοί είναι έτοιμοι να κάνουν για να φτάσουν στις ακτές της. Προκειμένου να «υπερασπιστεί» τα σύνορά της, η ΕΕ χρηματοδότησε πολύπλοκα συστήματα επιτήρησης, χορήγησε οικονομική στήριξη σε κράτη-μέλη στα εξωτερικά της σύνορα, όπως στη Βουλγαρία και την Ελλάδα, για να οχυρώσουν τα σύνορά τους και δημιούργησε υπηρεσία για να συντονίζει μια πανευρωπαϊκή ομάδα συνοροφυλάκων για να περιπολούν τα σύνορα της ΕΕ.

Μεμονωμένα κράτη-μέλη λαμβάνουν και αυτά δραστικά μέτρα για να σταματήσουν τις παράτυπες αφίξεις. Μετανάστες και πρόσφυγες αποβάλλονται παράνομα από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και την Ισπανία, χωρίς πρόσβαση σε διαδικασίες ασύλου και συχνά με τρόπους, που τους θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο. Υποβάλλονται σε κακομεταχείριση από συνοροφύλακες και ακτοφύλακες. Επιπλέον, ορισμένες χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούν την απειλή παρατεταμένης κράτησης ως μέσο αποτροπής  για όσους σκέφτονται να έρθουν στην Ευρώπη. Τα μέτρα που χρησιμοποιεί η ΕΕ δεν σταματούν στα σύνορά της, αλλά εκτείνονται βαθιά στο εσωτερικό γειτονικών χωρών. Η ΕΕ και κράτη-μέλη έχουν επιδιώξει να δημιουργήσουν μια νεκρή ζώνη συνάπτοντας με γειτονικές χώρες συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες τις βοηθούν να εμποδίζουν την παράτυπη μετανάστευση προς την Ευρώπη. Έχουν χρηματοδοτήσει κέντρα υποδοχής και κράτησης μεταναστών και προσφύγων σε χώρες όπου υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για την πρόσβαση των κρατουμένων σε διαδικασίες ασύλου, όπως είναι η Τουρκία και η Ουκρανία. Έχουν συνάψει συμφωνίες επανεισδοχής με χώρες προέλευσης και διέλευσης, που τους επιτρέπουν να στέλνουν πίσω ευκολότερα όσους κατορθώνουν να φτάνουν στην Ευρώπη.

Διαβάστε ακόμη:

111.000 μετανάστες στην Ελλάδα σε 1,5 μήνα – Στέφανος Δράκος: Το Αιγαίο μετατρέπεται σε κατακόμβη

Leave a Reply

Your email address will not be published.