Η πρόκληση που αντιμετωπίζει το κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, συμπυκνώνεται στην ωμή δήλωση ανώτερου αξιωματούχου της κυβέρνησης των ΗΠΑ σε εκπροσώπους της ΔΑ: “Ο ρόλος σας κατέρρευσε μαζί με τους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη”.

Γράφει ο Μανόλης Ν. Παπάζογλου

Τίθενται πλέον τα ερωτήματα εάν οι επιθέσεις στις ΗΠΑ και η αντίδραση των κυβερνήσεων και της κοινής γνώμης έβαλαν πράγματι στο περιθώριο τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους υπερμάχους τους και εάν ο “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας” σήμανε πράγματι μια σημαντική μετατόπιση των υποχρεώσεων και του ενδιαφέροντος των κρατών να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Αναμφίβολα, το περιβάλλον για την ενεργή ενασχόληση με τα ανθρώπινα δικαιώματα άλλαξε έντονα μετά την 11η Σεπτεμβρίου σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, αναστρέφοντας τις κατακτήσεις πολλών ετών. Σε ορισμένα μέρη, ωστόσο, η καταπίεση και οι καταπατήσεις ήταν αηδιαστικά οικείες. Εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν συνεχείς καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εκατομμύρια άνθρωποι συνεχίζουν να υπομένουν τις συνέπειες γενοκτονιών και άλλων φρικαλεοτήτων που είχαν διαπραχθεί στο παρελθόν. Στο πλαίσιο είτε νέων απειλών, είτε μακρόχρονων παραβιάσεων, η οικουμενικότητα και το αδιαίρετο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς δέχτηκαν επανειλημμένες προκλήσεις. Η υποχρέωση των κρατών να επιδιώκουν τη δικαιοσύνη, να τερματίσουν την ατιμωρησία και να ενσταλάξουν τη λογοδοσία συχνά περιφρονήθηκε.

Καθώς ο “πόλεμος κατά της τρομοκρατίας” κυριαρχεί στις ειδήσεις παγκοσμίως, οι κυβερνήσεις όλο και περισσότερο παρουσιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα ως εμπόδιο για τη “νίκη” και τους ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως ρομαντικούς ιδεαλιστές στην καλύτερη περίπτωση ή “υπερασπιστές τρομοκρατών” στη χειρότερη. Όμως, ακριβώς εξαιτίας αυτών των πιέσεων, ο ρόλος των ακτιβιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάθε άλλο παρά μειώθηκε. Αντίθετα, έλαβε νέο επείγοντα και σπουδαίο χαρακτήρα.

Το σοκ, η οργή και η θλίψη που ακολούθησαν τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου προκάλεσαν στο κοινό την ισχυρή απαίτηση για την τιμωρία των δραστών και την πρόληψη παρόμοιων επιθέσεων. Το γεγονός ότι η τραγωδία εκτυλίχθηκε στις τηλεοπτικές οθόνες σε ολόκληρο τον κόσμο, ενέτεινε την αίσθηση ότι κανείς δεν είναι ασφαλής.

Οι κυβερνήσεις, ταραγμένες από την απόδειξη του πόσο ευάλωτες είναι σε απροσδόκητες βίαιες επιθέσεις, αντέδρασαν με μια μεγάλη κλίμακα νομοθετικών και άλλων μέτρων. Πολλές θέσπισαν βιαστικά νόμους που διατυπώνουν νέα εγκλήματα, απαγορεύουν οργανώσεις και παγώνουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, περιορίζουν τις ατομικές ελευθερίες και μειώνουν τις ασφαλιστικές δικλείδες κατά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δυστυχώς, αρκετοί από αυτούς τους νόμους χρησιμοποιούν επικίνδυνα ευρείς και ασαφείς ορισμούς της “τρομοκρατίας”.

Μία λέξη που η ΔΑ θέτει πάντα σε εισαγωγικά επειδή δεν υπάρχει νομικά διεθνώς συμφωνημένος ορισμός για αυτούς που διαπράττουν πράξεις οι οποίες πολλές φορές χαρακτηρίζονται ως εγκλήματα πολέμου ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Αντιθέτως επικρατεί η πρακτική να χαρακτηρίζονται οι αντίπαλοι ως τρομοκράτες, οι οποίοι σε άλλες περιπτώσεις ενώ ακολουθούσαν την ίδια δράση χαρακτηρίζονταν ως μαχητές της ελευθερίας στο Αφγανιστάν.

Σε μερικούς νόμους η διωκόμενη συμπεριφορά δεν ορίζεται με σαφήνεια, επιτρέποντας την ποινικοποίηση ειρηνικών δραστηριοτήτων. Το “αντιτρομοκρατικό” νομοσχέδιο της κυβέρνησης της Νοτίου Κορέας, δέχτηκε τις επικρίσεις των οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα επειδή περιορίζει τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης και στην ελευθερία του συναθροίζεσθαι. Στην Ιορδανία, οι αρχές τροποποίησαν τον Ποινικό Κώδικα, επεκτείνοντας τον ορισμό της “τρομοκρατίας”, εισάγοντας ασαφώς οριζόμενα αδικήματα, περιορίζοντας την ελευθερία της έκφρασης και διευρύνοντας τα αδικήματα που επισύρουν την ποινή του θανάτου. Στην Ινδία, ένα νέο Διάταγμα για την Πρόληψη της Τρομοκρατίας δίνει στην αστυνομία ευρείες εξουσίες σύλληψης προβλέπει μέχρι και έξι μήνες κράτηση χωρίς κατηγορία ή δίκη για υπόπτους πολιτικών αδικημάτων. Προβλέπει επίσης ασυλία από ποινική δίωξη κυβερνητικών και στρατιωτικών αξιωματούχων, καθώς και άλλων παραστρατιωτικών δυνάμεων, για οποιαδήποτε ενέργεια στην οποία προβαίνουν “καλή τη πίστη” κατά την καταπολέμηση της “τρομοκρατίας”.

Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, μεταξύ των οποίων και χώρες όπου οι στρατιωτικές δυνάμεις υπήρξαν υπεύθυνες στο παρελθόν για εκτεταμένη καταπίεση και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετά την 11η Σεπτεμβρίου αναβίωσαν οι εξουσίες του στρατού. Όλο και περισσότεροι πολίτες τέθηκαν υπό κράτηση από τον στρατό και δικάστηκαν από στρατοδικεία. Οι στρατιωτικές δυνάμεις, καθώς και εκτός λογοδοσίας υπηρεσίες ασφαλείας και μυστικές υπηρεσίες, αναμίχθηκαν όλο και περισσότερο στις λειτουργίες δημόσιας ασφάλειας και σε επιχειρήσεις παρακολούθησης με στόχο τους πολίτες.

Leave a Reply

Your email address will not be published.