Γνωστά, αγαπημένα και διαχρονικά τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς για καλοτυχία, ευημερία και συμβολικά δώρα. Η βασιλόπιτα, το ρόδι, η άφιξη του Άγιου Βασίλη.

Το πρώτο και βασικότερο έθιμο της Πρωτοχρονιάς είναι η Βασιλόπιτα με την ανταλλαγή ευχών και το κυνήγι του φλουριού. Ο Μέγας Βασίλειος, επίσκοπος στην Καισαρεία της Μικράς Ασίας, ενημερώθηκε πως ο έπαρχος της περιοχής θέλησε να μπει στην πόλη και να τη λεηλατήσει.

Παρά τις διαβεβαιώσεις του αγίου ότι οι κάτοικοι ήσαν φτωχοί και μαστίζονταν από πείνα, ο Έπαρχος επέμεινε, με αποτέλεσμα ο άγιος Βασίλειος να μαζέψει όλα τα τιμαλφή και τα χρυσά των λίγων πλουσίων της πόλεως, προκειμένου να αποφευχθεί η γενική λεηλασία.

Όταν ο Έπαρχος άλλαξε γνώμη, κατ΄ άλλους αυτό έγινε ύστερα από θαυματουργική παρέμβαση του αγίου Μερκουρίου και στρατιάς αγγέλων, ο άγιος διέταξε να φτιαχτούν ζύμες και μέσα τους να μπουν τα τιμαλφή και τα χρυσά και να μοιραστούν στους φτωχούς της πόλεως.

Κατά μια άλλη εκδοχή ο Άγιος Βασίλειος, μη γνωρίζοντας σε ποιον ανήκει το κάθε κόσμημα, προκειμένου να μην αδικήσει κάποιον, χρησιμοποίησε τις ζύμες ώστε να μοιραστούν τα τιμαλφή στην τύχη. Οι δυνατοί συμβολισμοί πίσω από την κίνηση αυτή του Μεγάλου Βασιλείου, μετέτρεψαν την ιδέα σε έθιμο που επαναλαμβάνουμε κάθε χρόνο την ημέρα της γιορτής του την 1η Ιανουαρίου.

Της βασιλόπιτας ακολουθεί το ρόζι. Το σύμβολο της αφθονίας, της γονιμότητας και της καλής τύχης. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία για τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και ο νοικοκύρης κουβαλά μαζί του ένα ρόδι για να το «λειτουργήσει».

Κατά την επιστροφή στο σπίτι, ο νοικοκύρης πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι.

Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει:

«με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι,

τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά».

Στην Ελλάδα την Πρωτοχρονιά δεν λείπουν και τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα (Αγίου Βασιλείου – Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά). Σήμερα τα παιδιά που ψάλλουν τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα παίρνουν χρήματα ενώ παλιά έπαιρναν κουραμπιέδες, μελομακάρονα ή δίπλες).

Άλλα έθιμα της Πρωτοχρονιάς είναι η καλή χέρα, οπότε και έδιναν ένα χρηματικό ποσό στα παιδιά που θα επισκέπτονταν κάποιο σπίτι, εγγόνια ή ανίψια, η αγορά κρατικού λαχείου ή η χαρτοπαιξία και τα ζάρια σε καφενεία, λέσχες και σπίτια. Τα τελευταία χρόνια έχουν καθιερωθεί τα πυροτεχνήματα στις κεντρικές πλατείες των πόλεων.

Με τον ερχομό του νέου έτους γιορτάζουν οι Βασίλειος, Βασιλεία, Βασιλική κ.α.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.